Titeren en Enten op Maat

Het was eind mei 2017 toen ik aan mijn nachtdienst begon op de intensive care in Venlo. Ik raakte in gesprek met mijn collega van de avonddienst en zoals altijd eindigde het gesprek over onze honden.

“Ik titer mijn honden altijd” zei ze, “ken je dat?”. Ik: “titeren? Nee, nooit van gehoord”. 

Collega: “is wel interessant, zoek er maar eens informatie over op. Er is een facebookpagina die daar heel veel informatie over heeft. Je kunt vragen om daar lid van te worden.”

Ik hoorde haar iets zeggen over antistoffen en vaccineren. Ik vroeg haar naar de naam van de facebookpagina, ze had mijn interesse. Tegenwoordig heet de Facebookgroep “Alles over Titeren”. 

Die nacht heb ik mijn lidmaatschap bij de groep aangevraagd. De volgende dag was ik lid.

 

En daar begon mijn zoektocht naar informatie over “alles met betrekking tot titeren”.

 

De facebookpagina gaf inderdaad veel informatie. Het zaadje was geplant, echter nog niet tot bloei. Want nog geen week later maakte ik een afspraak bij de dierenarts om Macy te voorzien van een enting. 

 

Een maand later, het was inmiddels juli, bezocht ik met Macy de internationale hondententoonstelling in Echt. Na de keuring, alwaar ik op een roze wolk liep omdat ze daar beste teef was geworden, zag ik een kraampje van Vaccicheck. En niemand minder dan Hans van Brussel zelf stond daar te titeren.

 

Ik bezocht het kraampje maar liet Macy niet titeren. Achteraf oerdom; ik had haar immers een maand ervoor laten vaccineren. Die vaccinatie had ik op z’n minst moeten laten controleren. Feitelijk had ik überhaupt eerst moeten controleren of die vaccinatie wel nodig was geweest. Maar zover was ik toen nog niet.

 

Een half jaar ging voorbij en inmiddels waren de plannen om met Macy te gaan fokken concreet. Ik besloot het titeren even te parkeren tot het nestje geboren zou zijn. Voor de dekking titeren had voor mij geen meerwaarde; als de waardes te laag zouden zijn zou ik haar zo kort voor een dekking niet laten vaccineren. En ik ging er eigenlijk ook zomaar vanuit dat de vaccinatie wel zijn gewenste bescherming zou geven. Dat dit niet waar is, leg ik zo meteen verder uit.

 

Inmiddels had ik mij dusdanig in de materie verdiept, dat ik besloot om het nestje van Macy op te volgen door middel van titeren. Ik ging op zoek naar een dierenarts die deze dienst faciliteerde en kwam in contact met dierenarts Anke Oerlemans. En daar begon mijn ervaring met titeren.

 

Ik wil eerst een stukje informatie geven omtrent titeren en vervolgens mijn ervaring delen over wat dit voor gevolgen had voor de pups en de pupkopers.

In deze informatievoorziening ga ik alleen in op het titeren. Vaccinatie tegen de ziekte van Weil (Leptospirose) en kennelhoest vallen hierbuiten. 

 

 

Wat houdt een Vaccicheck, titeren in?

Om te kunnen titeren dient een druppeltje bloed te worden afgenomen. De Vaccicheck is een titertest voor honden en katten waarmee de aanwezigheid van antistoffen in het bloed gemeten kan worden. Aan de hand van de waardes van de antistoffen in het bloed kan tevens de aanwezige bescherming worden afgelezen. De uitslag hiervan bepaald of een vaccinatie nodig is. 

 

Voor welke vaccinaties is titeren mogelijk?

Het is niet mogelijk om voor alle soorten vaccinaties te titeren. Voor de vaccinatie tegen de ziekte van Weil en kennelhoest is geen Vaccicheck beschikbaar omdat dit een ziekte is die veroorzaakt wordt door een bacterie. Voor de ziektes die worden veroorzaakt door een virus; de hondenziekte (Distemper), besmettelijke leverontsteking (Hepatitis) en Parvo, is het wel mogelijk om een titertest uit te voeren. 

 

Titerbepaling is vastgelegd in de richtlijnen van de WSAVA (World Small Animal Veterinary Association). De WSAVA is een wetenschappelijke commissie, die wereldwijd richtlijnen uitzet met betrekking tot de vaccinaties van honden en katten. 

 

Vaccineren en het immuunsysteem

Je bepaalt dus bij titeren op aanwezige antistoffen tegen ziektes. Maar hoe zit het dan als er nog antistoffen aanwezig zijn en de hond krijgt toch een vaccinatie?

Met de reeds aanwezige antistoffen gebeurt er verder niets. Het lichaam gaat er niet meer antistoffen van aanmaken. Echter, er gebeuren wel andere dingen. Door een vaccinatie wordt het immuunsysteem aan het werk gezet. Door een vaccinatie breng je een levend, verzwakt virus in het lichaam met de bedoeling dat het lichaam hierop reageert en antistoffen hiertegen gaat maken. Stel dat het lichaam dan een keer echt met dat virus in aanraking komt, dan herkent het lichaam dit virus want er is immuniteit opgebouwd. Daarom biedt een vaccinatie bescherming. 

Maar er gebeurt nog iets anders. Doordat het immuunsysteem aan het werk wordt gezet, is het tijdelijk minder alert op andere zakenDe afweer van de hond daalt tijdelijk waardoor de hond op andere gebieden meer risico loopt. Jeuk is bijvoorbeeld een uiting van ontregeling van het immuunsysteem maar ook kan de hond tijdelijk vatbaarder zijn voor een rond waaiend virusje. 

Bedenk dat elke vaccinatie effect heeft op het immuunsysteem. Daarom is titeren echt geen overbodige luxe, zeker gezien het feit dat steeds meer honden kampen met auto-immuun gerelateerde ziektes. 

Iemand die titert, is tegen vaccinatie

Dit is een complete misvatting. Iemand die titert, doet dit om twee redenen:

·       Je ervan verzekeren dat je hond optimaal beschermd is door de DHP-vaccinatie.  Het is een misvatting om te denken dat alle dieren die gevaccineerd zijn ook daadwerkelijk beschermd zijn!;

·       zo min mogelijk vaccinaties geven in verband met de invloed op het immuunsysteem.

 

Het vaccinatieschema, hoe zit dit nu eigenlijk? 

Pups krijgen vlak na de geboorte met de eerste moedermelk (colostrum of biest) antistoffen mee die bescherming bieden tegen besmettelijke en dodelijke ziektes. Deze zogenaamde maternale antilichamen zijn tijdelijk en verdwijnen geleidelijk, maar kunnen tot wel 20 weken of langer aanwezig zijn in het bloed van de pups.  

 

Het is belangrijk om pups op het juiste moment te beschermen door middel van een vaccinatie waarbij antilichamen worden aangemaakt die zorgen voor een blijvende immuniteit. Daarbij slaan, bij pups die nog beschermd zijn door de maternale antilichamen, vaccins niet altijd aan. Op basis hiervan is het huidige vaccinatieschema opgesteld. 

 

Omdat dus bekend is, dat maternale antilichamen ervoor kunnen zorgen dat een vaccinatie niet aanslaat, worden de meeste pups meerdere keren gevaccineerd. Door regelmatig, om de drie weken, een vaccin toe te dienen, bestaat de kans dat er eentje pakt. In de praktijk wordt daarom gevaccineerd met 6, 9 en 12 weken. Vervolgens krijgen ze nog een laatste vaccin toegediend met een jaar en daarna worden ze elke 3 jaar gevaccineerd tegen hondenziekte (Distemper), besmettelijke leverontsteking (Hepatitis) en Parvo (de zgn. DHP-vaccinatie).

 

Vaccinatie geen garantie voor bescherming!

Er is een probleem wanneer een pup een vaccinatie krijgt terwijl er nog maternale bescherming is. Deze vaccinatie zal niet aanslaan, maar het immuunsysteem wordt wel aan het werk gezet. Doordat de maternale bescherming tot 20 weken en soms nog langer kan aanhouden, is er een grote kans dat de hond vervolgens onbeschermd rondloopt tot de volgende vaccinatie, die op de leeftijd van 1 jaar wordt gegeven. Mensen denken dan ten onrechte dat hun hond door deze vaccinatie optimaal beschermd is terwijl deze nog steeds gevaar loopt om ziektes op te lopen en te verspreiden. De hond gaat onbeschermd naar hondenscholen, pensions, dierenevenementen, uitlaatveldjes, enzovoorts. 

 

Eerst titeren

De meest doeltreffende methode is, om bij een nog niet gevaccineerde pup vlak voordat deze het nest verlaat, een titerbepaling uit te voeren. Indien de bepaling aantoont dat er nog voldoende maternale antilichamen aanwezig zijn, dan is vaccineren zinloos. 

Vervolgens wordt de pup, die dan waarschijnlijk al bij zijn nieuwe eigenaar is, na ongeveer 3 weken opnieuw getitert. Indien uit de test blijkt dat de antilichamen gedaald zijn onder het beschermende niveau, zal er gevaccineerd worden met de DHP-vaccinatie. Ongeveer 3 à 4 weken na deze vaccinatie wordt opnieuw een titerbepaling uitgevoerd om te zien of de pup daadwerkelijk voldoende antilichamen in het bloed heeft en beschermd is. Indien dit het geval is, dan betekent dit dat de hond door slechts 1 vaccinatie volledig beschermd is tegen de genoemde ziektes. 

Omdat het diertje nog erg jong is en het immuunsysteem nog niet volledig is ontwikkeld, moet een jaar later nog een keer worden getitert om te zien of de bescherming nog steeds goed is. 

Wanneer dit het geval is, kan er vervolgens om de 3 jaar een titerbepaling worden uitgevoerd volgens de richtlijnen van de WSAVA. 

 

Het kan echter ook voorkomen dat ondanks dat de pup wel op het juiste moment wordt gevaccineerd, een vaccinatie alsnog niet wil aanslaan. Met name de vaccinatie voor Parvo staat erom bekend dat deze niet altijd direct wil aanslaan. Ook kan een pup anders reageren op een bepaald merk vaccin. Het is niet zo dat het ene merk vaccin beter is dan het andere, maar er zit wel verschil in hoe het lichaam van de hond erop reageert. Dit is dan ook precies de reden waarom je 3 tot 4 weken na een gezette vaccinatie moet controleren of deze zijn gewenste bescherming biedt. 

 

Hoe zit het dan als de pup bij de fokker met 6 weken is gevaccineerd?

De meeste pupkopers krijgen een pup die vanuit het nest al een keer (meestal rond 6 weken) is gevaccineerd. Een dergelijke pup kan 3 weken na deze vaccinatie getitert worden. Op dat moment is het nog niet altijd duidelijk of de antilichamen die gemeten worden afkomstig zijn van de moeder of van het vaccin. Afhankelijk van de uitslag zal de dierenarts met de eigenaar overleggen of er gevaccineerd moet worden of dat met intervallen van enkele weken opnieuw een titerbepaling nodig is. Dit is volledig maatwerk. Het zal in het begin meer inspanning vragen dan ‘gewoonweg’ vaccineren. Echter, besef dat het wel de gezondheid van je hond ten goede komt en je dan zeker weet dat de vaccinatie bescherming biedt. 

 

 

Rapid Titer test

Sinds kort is ook de Rapid Titer test op de markt.

Het afnemen van bloed blijft hetzelfde, maar de sneltest is veel minder foutgevoelig. Hiervoor hoeft een dierenarts niet meer gekwalificeerd te zijn.  Er is geen stripje meer en je kunt de test ook niet meer ondersteboven aflezen. Het stripje van de Vaccicheck werd soms door niet gekwalificeerde dierenartsen wel eens ondersteboven afgelezen waardoor er alsnog een verkeerd vaccinatie-advies werd afgegeven.

Bij de Rapid Titer Test weet je binnen 10-15 minuten of je hond beschermd is. Bij deze test worden er geen hoge of lage waardes meer toegekend. De hond is beschermd of niet. Er verschijnt een streepje of niet. Vergelijk het met de zwangerschapstest; een streepje, hoe licht ook geeft aan dat er een zwangerschap is. Je kunt niet een ‘beetje’ zwanger zijn. En zo is het met deze test ook, de hond kan niet ‘een beetje’ beschermd zijn.

 

Al dat bloed afnemen, is dat niet heel belastend voor de hond?

Soms heb je inderdaad meerdere titermomenten nodig om tot het gewenste resultaat te komen. Echter, of je nu vaccineert of titert, in beide gevallen moet er een naaldje in. In het eerste geval gaat er wat in, in het tweede geval komt er wat uit. Vaccineren is wel veel makkelijker en sneller terwijl titeren een iets intensievere handeling is om uit te voeren.

 

Mijn volwassen hond heeft altijd alle vaccinaties gehad. Over een jaar moet er weer gevaccineerd worden. Moet ik nu wachten met titeren tot de datum van vaccinatie afloopt?

Je hoeft niet te wachten tot je hond wordt opgeroepen voor een vaccinatie. Elk moment is het juiste moment. Sterker nog, hoe eerder hoe beter. Want je weet immers niet of de vorige vaccinaties wel zijn aangeslagen.

Bij vele dierenartspraktijken worden regelmatig titersessies georganiseerd. Hiervoor worden dan geen consultkosten in rekening worden gebracht. Een gekwalificeerde dierenarts titert dan je hond en aan de hand van de uitslag wordt er dan wel of niet gevaccineerd. Elke titerstatus wordt in het entingsboekje bijgeschreven.

 

Hoe was mijn ervaring als fokker om vanuit het nest te titeren?

Ontzettend spannend omdat ik een andere weg ging bewandelen dan het reguliere vaccinatie-pad.

Er rezen allerlei vragen bij mij, zoals; 

Neem ik de juiste beslissing?

Hoe informeer ik mijn pupkopers?

Gaan de pupkopers er ook mee verder?

Wat als ze het niet doen?

Zoals ik al eerder aangaf had ik inmiddels contact gelegd met Anke Oerlemans. Het prettige was dat ze bij mij aan huis kwam. In 2018 was er nog geen Rapid Titer Test. Op de test van de Vaccicheck kunnen 12 honden gecontroleerd worden. Daarom mocht ik, samen met moeder Macy en haar 5 pups, ook vrienden uitnodigen om hun hond te laten titeren. Zodoende kwam vriendin Annet Meerts ook met haar reuen Xavi en Yesser. Moeder Macy alsmede de beide heren bleken voldoende antistoffen te hebben. Ze werden alle 3 voor 3 jaar afgetekend in hun entingsboekje. 

 

Alle pups bleken nog voldoende (maternale) bescherming te hebben en zijn vervolgens ongevaccineerd, maar met wel heel veel informatie over titeren, met 8 weken overgedragen aan de nieuwe eigenaren.

 

Hoe ging het verder? 

Reu Bären verliet als eerste het nest en bezocht een paar dagen later zijn eigen dierenarts. Deze dierenarts was niet bekend met titeren en zag een ongevaccineerde pup. 

Hoewel de titertest in het entingsboekje stond met een datum voor een nieuwe titercontrole, werd er met terugwerkende kracht alles tegelijk gegeven, de DHP-vaccinatie, kennelhoest en Lepto (voor de ziekte van Weil). 

Echter, dit was te veel voor Bären en hij raakte in een anafylactische shock (een ernstige allergische reactie op lichaamsvreemde stoffen). De dierenarts heeft hem daarvoor moeten behandelen anders was hij er niet meer geweest. Hierop besloot de eigenaar van Bären om Bären alsnog te laten titeren. Bären bleek beschermd te zijn, maar was het nu van de vaccinatie of waren er nog maternale antistoffen aanwezig? Daarom werd hij op een later moment nogmaals getitert waaruit bleek dat hij niet beschermd was voor Parvo. Bären werd los gevaccineerd tegen Parvo en uit de controle-titer bleek dat er nu voldoende bescherming aanwezig was.

Toen Bären een jaar later weer terugkwam om te titeren bleek hij nog steeds beschermd te zijn en is volgens de consensus voor 3 jaar afgetekend in zijn entingsboekje. 

Conclusie: Bären mag dan wel een ‘valse’ start hebben gemaakt, uiteindelijk heeft hij als pup maar 2 vaccinaties nodig gehad om beschermd te zijn, de DHP en een losse Parvo vaccinatie (de vaccinaties voor kennelhoest en Weil tel ik niet mee daar deze niets met titeren te maken hebben).

In april 2021 wordt hij 3 jaar en hij geniet nog steeds bescherming op deze vaccinaties.

 

De eigenaren van reu Monty zijn direct verder gegaan met titeren. Monty bleek met 12 weken geen antistoffen meer te hebben en is gevaccineerd voor DHP. Vier weken later werd er een controletiter verricht en bij Monty bleek alles keurig aangeslagen. Hij werd voor 1 jaar afgetekend. Toen Monty een jaar later weer getiterd werd, bleek hij nog steeds voldoende antistoffen te hebben. Monty werd volgens de consensus voor 3 jaar afgetekend.

Conclusie: Monty is slechts 1 maal gevaccineerd als pup met de DHP-vaccinatie en geniet daar nu nog zijn bescherming van. 

 

Reu Watson was langer beschermd met de antistoffen van zijn moeder. Met 20 weken was hij pas alle antistoffen kwijt. Hij kreeg de DHP-vaccinatie en uit de controletiter bleek dat hij niet beschermd was voor Parvo. Watson werd los gevaccineerd tegen Parvo. Uit de controletiter bleek dat Watson nu beschermd was. Een jaar later werd ook Watson weer getiterd en ook hij bleek voldoende antistoffen op zak te hebben. Watson werd voor 3 jaar afgetekend.

Conclusie: Watson heeft 2 vaccinaties nodig gehad om beschermd te zijn, de DHP en een losse Parvo vaccinatie. Ook hij geniet daar nu nog zijn bescherming van. 

 

Teefje Mees werd met 12 weken overgedragen aan haar nieuwe eigenaren bij de dierenarts alwaar ze werd getiterd. Dit deed ik bewust, zodat de nieuwe eigenaren gelijk kennis konden maken met het titeren. Mees had net als Monty met 12 weken geen antistoffen meer en werd gevaccineerd met de DHP-vaccinatie. Na 4 weken kreeg Mees een controletiter, Mees bleek keurig beschermd. Een jaar later was ook bij Mees de conclusie dat ze zonder vaccinatie voor 3 jaar afgetekend mocht worden.

Conclusie: Ook Mees heeft slechts 1 maal een DHP-vaccinatie gehad als pup en ook zij geniet daar nu nog steeds de bescherming van. 

 

Teefje Noor had net als Monty en Mees met 12 weken geen antistoffen meer en kreeg haar DHP-vaccinatie. Vier weken later bleek uit de controletiter dat Noor, net als Watson en Bären, niet beschermd was voor Parvo. Noor werd los gevaccineerd tegen Parvo. Uiteraard volgende er een controletiter na 4 weken. Echter, Noor bleek wederom niet beschermd. Zij kreeg weer een losse vaccinatie tegen Parvo. Na 4 weken een derde controletiter en wederom bleek er geen bescherming te zijn voor Parvo !!! Noor werd uiteindelijk met een ander Parvo-vaccin gevaccineerd. Vier weken later een controletiter, en hè hè … hoera... Noor was eindelijk beschermd.

Conclusie: Ondanks dat Noor op het juiste moment de DHP-vaccinatie heeft gekregen, bleken er meerdere vaccinaties nodig te zijn om Noor beschermd te krijgen voor Parvo.

Dit is ook titeren; je doet het niet alleen om het succesverhaal in het geval bij Monty en Mees, maar ook om er zeker van te zijn of de gegeven vaccinatie wel doet wat je wil, namelijk je hond beschermen tegen dodelijke ziektes.

 

Ik ben heel blij en trots dat alle pupkopers met titeren zijn doorgegaan. En niet alleen zij; ook de eigenaar van de dekreu, Sylvia van Nijnatten, is begonnen met titeren. 

 

Sinds kort ben ik weer in het bezit van een pup, Loua, een dochter van Watson en Abby. Een prachtige pup uit de liefdevolle ‘from Kind of Magic’ kennel. Ze heeft in het nest een DP-vaccinatie gekregen waarna ik haar heb opgevolgd middels titeren. Drie weken na deze vaccinatie, ze was toen 9 weken bezocht ik de dierenarts voor een titertest. Loua bleek geen bescherming te hebben tegen Parvo en Hepatitis. Dat laatste kan ook niet, ze had daar nog nooit een vaccinatie voor gehad.

Ze kreeg met 9 weken haar DHP-vaccinatie, maar die sloeg niet aan. In overleg met de dierenarts heb ik haar laten vaccineren met een ander merk vaccin. Uit de controletiter bleek dat ze nu wel beschermd was. 

Als Loua 1 jaar oud is, ga ik terug voor het titeren omdat ik wil weten of er nog voldoende bescherming aanwezig is. Indien dit zo is, mag Loua voor 3 jaar afgetekend worden. Voor nu ben ik ervan verzekerd dat Loua beschermd is. Hele fijne gedachten. Zeker, nu in deze bizarre tijd, massaal zieke en ongevaccineerde pups illegaal ons land worden binnengesmokkeld. 

 

Ik probeer mensen om mij heen zoveel mogelijk bewust te laten worden over de mogelijkheid van titeren. Maar ik besef ook heel goed dat het bij mij ook zeker een jaar heeft geduurd voordat ik er echt pas werk van ging maken. Besef dat elk moment het beste moment is.

Wij in Nederland zijn koploper in het titeren. Niet elke dierenarts is ermee bekend of geeft je het juiste advies hierin. Dat maakt het soms lastig. Een dierenarts mag afwijken van de afgegeven consensus en zijn eigen beleid bepalen. Soms beschikken dierenartsen over de mogelijkheid tot titeren, maar staan ze (nog niet volledig) achter dit product.

Je bent altijd vrij om, naast je eigen vaste dierenarts, een andere te bezoeken die volgens de consensus/richtlijnen titert. 

 

Ik hoop dat ik middels dit artikel een beter beeld heb kunnen creëren op het gebied van titeren.

Een deel van mijn informatie heb ik opgezocht, waarbij ik verwijs naar mijn bronvermelding.

 

Bronvermelding:

·       Roosendaal, M. Koning, T., & Diergeneeskundig Centrum Almere (2015 z.d.). Titeren. De hondenwereld, 4-7

·       Van Brussel, H. (2018, juli). Vaccinatie op maat. Titerbepaling bij pups. Onze Hond. 62-65

·       Facebook. (z.d.). Alles over Titeren. Geraadpleegd op 30 december 2020.